Sinds 2001 zet predikant Lucius de Graaff zich als vrijwilliger in bij De Bongerd en sinds 2013 is hij ook vrijwillig predikant bij Brinkhoven, waar hij regelmatig de weeksluiting verzorgt. De reden dat Lucius zich al die jaren voor de bewoners inzet, is dat hij het belangrijk vindt dat zij naast de lichamelijke zorg ook geestelijke zorg krijgen. Bijvoorbeeld als iemand persoonlijke problemen heeft, onrust ervaart of een verdrietige situatie meemaakt. Hoewel Lucius inmiddels officieel met pastoraal pensioen is en geen eigen kerkelijke gemeente meer heeft, zet hij deze vrijwillige activiteiten wat hem betreft nog jarenlang voort.
‘Ik wil de bewoners aandacht, kracht en troost bieden’
In het geval van Lucius de Graaff (74 jaar) valt de spreekwoordelijke appel niet ver van de boom. Als zoon van een predikant gaat hij halverwege de jaren ’60 aan de Theologische Universiteit van Kampen studeren, waarna hij in Utrecht de opleiding Godsdienstwetenschappen volgt en in 1972 in Heerde met zijn carrière als predikant start. ‘Voor mij is het vak van predikant een echte roeping die niet stopt bij de dorpsgrenzen’, zo vertelt Lucius deze ochtend tijdens een kopje koffie in Brinkhoven. ‘Daarom ga ik al sinds 1975 op kerkelijke reizen naar onder andere Oost-Europa en Noord-Amerika. En naast mijn jaren in Heerde ben ik ook predikant geweest in Terneuzen, Zuidlaren en Hattem-centrum. Op al die nationale en internationale plekken merkte ik dat mensen veel belang hechten aan één bepaalde karaktereigenschap van een predikant: oprecht geïnteresseerd zijn.’
Antwoord op alledaagse vraagstukken
Als mensen-mens is die eigenschap Lucius niet vreemd. Het helpt hem onder andere om zich in de situatie van anderen te verplaatsen. ‘Uit ervaring weet ik dat mensen niet alleen op allerlei moeilijke momenten steun zoeken bij hun religie, maar dat het christendom hen ook antwoord kan geven op alledaagse vraagstukken. Daarom zorg ik ervoor dat ik tijdens mijn preken geen algemene verhalen vertel, maar verbinding leg tussen hedendaagse onderwerpen zoals de klimaatcrisis, verduurzaming of het slavernijverleden en de bijbel. Zo kan ik mijn toehoorders uitleggen hoe en waarom je ook als christen met deze uitdagingen bezig zou moeten zijn en hoe je deze onderwerpen een plek kunt geven in je eigen leven.’
Terugdenken aan vroeger
Naast zijn werkzaamheden voor zijn eigen kerkelijke gemeente, zet Lucius zich ondertussen ook alweer ruim 19 jaar in als vrijwilliger-predikant op De Bongerd en sinds 2013 op Brinkhoven. ‘Voor mij liggen beiden taken in elkaars verlengde. In mijn ogen houdt het werk van een predikant namelijk niet om 17.00 uur ’s avonds op. Vandaar dat ik sinds 2001 samen met mijn mede-predikanten om en om de weekopeningen en weeksluitingen op De Bongerd heb verzorgd en nu nog steeds regelmatig de weeksluiting op Brinkhoven voor mijn rekening neem. Zo’n dienst duurt ongeveer een half uur, waarin ik een korte preek verzorg en samen met de aanwezigen bid en enkele psalmen zing die de mensen zich goed kunnen herinneren. Het ontroert me als ik zie dat aanwezigen zo’n psalm niet oplezen, maar met halfgesloten ogen meezingen. Ik vraag me dan altijd af waar hun gedachten op dat moment naar afdwalen en ik denk dat ik het antwoord weet: naar vroeger. Naar de tijd dat ze nog met hun partner en kinderen of met hun ouders in de kerk zaten. Ik zie ze dan wegzweven, omdat ze zo’n rustige en vredige gelaatsuitdrukking krijgen. Dat doet me echt wat, ja.’
Aandacht, kracht en troost
Lucius is er oprecht van overtuigd dat ieder mens het recht heeft op geestelijke verzorging, en niet in de laatste plaats de oudere medemens. ‘Deze doelgroep heeft net als bijvoorbeeld jongeren haar eigen vragen en problemen. Het is niet vanzelfsprekend dat wanneer je ouder wordt, je automatisch ook zekerder wordt in je geloof. Dat verschilt per persoon. Dus stel nou dat je nog thuis woont, problemen met je gezondheid krijgt en naar De Bongerd of Brinkhoven moet verhuizen. Ik kan me heel goed voorstellen dat je daardoor best veel onrust ervaart en met de nodige problemen en uitdagingen te maken krijgt. Op zo’n moment is het natuurlijk heel fijn wanneer je met iemand kunt praten die je aandacht, kracht en troost biedt. Vandaar ook dat ik na iedere weeksluiting nog wat blijf hangen. Even een handje schudden, even een praatje maken. Dat persoonlijke contact is voor veel aanwezigen heel belangrijk.’
Meer dan de moeite waard
Ja, ook Lucius merkt dat Nederland verder seculariseert en dat minder mensen het christendom aanhangen. Ja, ook Lucius ziet dat binnen Brinkhoven en De Bongerd de doelgroep voor weeksluitingen kleiner wordt nu de cliëntengroep op de locaties verandert. Desondanks ziet hij de toekomst vol vertrouwen tegemoet. ‘De weeksluitingen dragen sterk bij aan de identiteit van en de sfeer binnen Brinkhoven en De Bongerd. Ik snap best dat er dingen gaan veranderen, maar ik vind het wel belangrijk dat de bewoners geestelijke verzorging kunnen krijgen als ze daar behoefte aan hebben. Juist nu we na een periode vol corona-narigheid net weer een beetje zijn opgestart. Al komen er maar tien mensen naar zo’n bijeenkomst, dan vind ik het nog steeds meer dan de moeite waard. Ik zie namelijk wat de inzet van mijn collega-vrijwilligers en mijzelf voor de bewoners van Brinkhoven en De Bongerd betekent. Als ik op zaterdagavond na een weeksluiting thuiskom en mijn vrouw me een kop koffie voorzet, vertel ik haar al bijna 20 jaar lang de volgende vier woorden: het was weer mooi.’
